Ngành năng lượng Việt Nam theo Nghị Quyết 253: Các diễn biến chính và một số cân nhắc đầu tư

Công Ty Luật Frasers xin gửi tới Quý vị bản cập nhật pháp lý về Nghị Quyết số 253/2025/QH15 của Quốc Hội quy định các cơ chế, chính sách để phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 – 2030, trong đó có điều chỉnh cập nhật quy hoạch phát triển điện lực 8 (QHĐ8). Nghị Quyết này được thông qua ngày 11 tháng 12 năm 2025 và sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2026 (Nghị Quyết 253).

Sau khi Nghị Quyết 253 được ban hành, một Dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành các khía cạnh của Nghị Quyết này cũng đã được đưa ra (Dự Thảo Nghị Định)^[1] và tại đây, chúng tôi sẽ tóm tắt nội dung Dự Thảo Nghị Định, tập trung đặc biệt vào các cập nhật về quy hoạch, thủ tục khảo sát, cũng như chiến lược đầu tư đề xuất cho các dự án điện gió ngoài khơi. 

1. Phạm vi điều chỉnh Quy hoạch điện 8 theo Nghị Quyết 253 và Dự Thảo Nghị Định

Khung quy hoạch phát triển điện lực quốc gia và cấp tỉnh được sửa đổi, bổ sung nhằm phù hợp với nhu cầu thực tế, trên cơ sở không làm thay đổi quan điểm, mục tiêu, định hướng lớn và không làm tăng tổng công suất lắp đặt đã được phê duyệt trước đó. Theo đó, việc điều chỉnh cập nhật quy hoạch điện lực quốc gia và cấp tỉnh có thể được thực hiện trong các trường hợp sau:

(i) Thực hiện theo hiệp định giữa Chính Phủ nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam với bên ký kết nước ngoài;

(ii) Điều chỉnh quy mô công suất, tiến độ, địa danh hành chính của các dự án nguồn điện, dự án pin lưu trữ (BESS);

(iii) bổ sung dự án nguồn điện để bù đắp, thay thế các dự án nguồn điện chậm tiến độ hoặc các dự án không triển khai để mở rộng các sáng kiến BESS. 

Cơ quan có thẩm quyền thực hiện các điều chỉnh này bao gồm:

(i) Bộ trưởng Bộ Công Thương (“BCT”) là người có thẩm quyền duy nhất phê duyệt điều chỉnh cập nhật quy hoạch đối với quy hoạch phát triển điện lực quốc gia.

(ii) Chủ tịch Ủy Ban Nhân Dân cấp tỉnh (“UBND”), có thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh cập nhật quy hoạch đối với phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Nghị Quyết 253 quy định các trường hợp miễn trừ khỏi nghĩa vụ lập báo cáo đánh giá môi trường chiến lược.

Hướng dẫn trong Dự Thảo Nghị Định 

Quy trình điều chỉnh quy hoạch được thiết lập nhằm mục đích xác định trách nhiệm và thời hạn của cơ quan chủ trì được chỉ định.

• Hồ sơ xin phê duyệt

Hồ sơ xin phê duyệt phải bao gồm tối thiểu các nội dung sau: 

(a) Đánh giá ảnh hưởng của việc điều chỉnh cập nhật quy hoạch đối với cân đối cung - cầu, khả năng giải tỏa công suất và an toàn vận hành hệ thống điện khu vực; 

(b) Các giải pháp khắc phục hoặc thích ứng phối hợp được xây dựng dựa trên các đánh giá nêu trên; và 

(c) Đánh giá hiệu quả của việc điều chỉnh cập nhật quy hoạch.

• Quy trình thẩm định

(a) Trong thời hạn ba (3) ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ, cơ quan chủ trì thẩm định phải có yêu cầu bổ sung nếu hồ sơ đề nghị điều chỉnh cập nhật quy hoạch chưa đầy đủ, hợp lệ.

(b) Trong thời hạn mười lăm (15) ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan chủ trì tiến hành thẩm định hồ sơ đề nghị điều chỉnh cập nhật quy hoạch.

(c) Các bộ, ngành liên quan phải gửi ý kiến ​​bằng văn bản trong vòng năm (5) ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ. Việc không gửi ý kiến ​​trong thời hạn quy định sẽ được coi là đồng thuận bằng cách im lặng.

(d) Trong vòng ba (3) ngày làm việc kể từ ngày nhận được ý kiến, cơ quan thẩm định có thể yêu cầu làm rõ hoặc sửa đổi thêm nếu thấy cần thiết.

(e) Trong thời hạn bảy (7) ngày làm việc kể từ khi hồ sơ điều chỉnh cập nhật quy hoạch đã được bổ sung, hoàn chỉnh, cơ quan chủ trì thẩm định chịu trách nhiệm dự thảo báo cáo thẩm định để trình cấp có thẩm quyền quyết định hoặc phê duyệt điều chỉnh cập nhật quy hoạch, đồng thời gửi kết quả báo cáo các cơ quan theo quy định.

2. Lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án điện theo Nghị Quyết 253 

Các trường hợp phê duyệt không cần đấu thầu 

Theo Nghị Quyết 253, nhà đầu tư có thể được phê duyệt mà không cần đấu thầu trong các trường hợp sau:

(i) Các dự án liên quan đến trung tâm điều khiển hệ thống điện của quốc gia và của miền;

(ii) Dự án điện gió ngoài khơi;

(iii) Dự án điện lực có yêu cầu cấp bách phải thực hiện ngay để bảo đảm hoàn thành tiến độ, an ninh năng lượng;

(iv) Trường hợp nhà đầu tư có quyền sử dụng đất hợp pháp, được Nhà Nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; và

(v) Các dự án lưới điện do các doanh nghiệp nhà nước (“DNNN”) chỉ định thực hiện.

Ưu tiên cho các doanh nghiệp nhà nước 

Các DNNN sẽ được ưu tiên cao nhất đối với các dự án lưới điện. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ đề xuất đầy đủ, Chủ tịch UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định việc chấp thuận cho DNNN này làm nhà đầu tư. Đối với dự án đầu tư lưới điện đi qua địa giới hành chính của hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên, Chủ Tịch UBND nơi có vị trí điểm đầu đường dây được xác định theo tên dự án lưới điện trong quy hoạch phát triển điện lực hoặc quy hoạch tỉnh xem xét, quyết định việc chấp thuận nhà đầu tư dự án lưới điện trong quy hoạch phát triển điện lực hoặc quy hoạch tỉnh cũng trong thời hạn 30 ngày.

Yêu cầu đấu thầu cạnh tranh 

Trường hợp lựa chọn nhà đầu tư được thực hiện thông qua đấu thầu cạnh tranh, các yêu cầu sau đây sẽ được áp dụng:

(i) giá điện trúng thầu là giá hợp đồng mua bán điện và không cao hơn khung giá tại năm đấu thầu;

(ii) thời gian đàm phán, giao kết hợp đồng mua bán điện đối với các dự án này là 30 ngày kể từ ngày nhà đầu tư trúng thầu nộp hồ sơ đàm phán mua bán điện hợp lệ, với điều kiện: (a) có tiến độ vận hành từ năm 2026 đến hết năm 2030 trong hồ sơ mời thầu; và (b) có giai đoạn vận hành trong giai đoạn 2025 - 2030 theo quy hoạch phát triển điện lực hoặc theo phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh.

3. Điện gió ngoài khơi

Nghị Quyết 253 đề ra lộ trình hai giai đoạn cho phát triển điện gió ngoài khơi và các yếu tố thiết yếu cần lưu ý là:

(i) Giai đoạn 2025 - 2030

Trong giai đoạn này, Thủ Tướng Chính Phủ sẽ chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư phải đáp ứng các điều kiện sau: 

(a) đáp ứng điều kiện về quốc phòng, an ninh, chủ quyền quốc gia; và 

(b) có trong quy hoạch phát triển điện lực và vận hành thương mại dự kiến trong giai đoạn 2025 - 2030. 

Giá điện của dự án điện gió ngoài khơi của nhà đầu tư không cao hơn mức giá tối đa của khung giá điện gió ngoài khơi tại năm đàm phán. 

Hơn nữa, việc chấp thuận hồ sơ đề nghị khảo sát dự án điện gió ngoài khơi sẽ không được xem xét riêng lẻ bởi Bộ Nông Nghiệp và Môi Trường mà phải được nộp kèm theo hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư dự án cho Bộ Tài Chính.

(ii) Giai đoạn 2031 - 2035

Thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư được giao cho Chủ Tịch UBND cấp tỉnh nơi có điểm gom công suất dự án điện gió ngoài khơi thuộc địa giới hành chính do mình quản lý, sau khi có sự đồng thuận từ các bộ ngành liên quan, bao gồm Bộ Quốc Phòng, Bộ Công An, Bộ Ngoại Giao, BCT, Bộ Tài Chính, Bộ Xây Dựng, Bộ Nông Nghiệp và Môi Trường và cơ quan khác có liên quan. 

Việc khảo sát phải được tiến hành trước khi nộp hồ sơ xin chấp thuận chủ trương đầu tư cho cơ quan đăng ký đầu tư địa phương. Nhà đầu tư phải tự sử dụng chính nguồn kinh phí của mình để thực hiện khảo sát, chi phí này sẽ được hạch toán vào chi phí dự án và sẽ không được hoàn trả nếu dự án không được trao thầu hoặc được đánh giá là không khả thi.

(iii) Yêu cầu về năng lực của nhà đầu tư

(a) Năng lực tài chính - Có hai yêu cầu về tài chính đối với nhà đầu tư: (i) quy định vốn điều lệ tối thiểu là 5.000 tỷ đồng; và (ii) vốn chủ sở hữu tối thiểu không được thấp hơn 20% tổng vốn đầu tư dự kiến ​​của dự án.

(b) Kinh nghiệm liên quan - Bên cạnh các yêu cầu trên, còn có yêu cầu về kinh nghiệm, cụ thể là: (i) đã đầu tư trực tiếp hoặc góp vốn đầu tư phát triển ít nhất một (1) dự án năng lượng (tổng vốn đầu tư không thấp hơn 10.000 tỷ đồng) được vận hành khai thác (trong vòng 5 năm gần nhất) tại Việt Nam, các nước trên thế giới (phần vốn trong dự án tối thiểu 5% tổng vốn đầu tư dự án); hoặc (ii) đã thực hiện một trong các hoạt động như quản lý dự án, thi công xây dựng dự án điện gió ngoài khơi tại Việt Nam hoặc các nước trên thế giới. 

(iv) Yêu cầu về hồ sơ

Hồ sơ phải tuân thủ quy định pháp luật về  tài nguyên, môi trường biển và hải đảo cũng như có đầy đủ các hồ sơ đăng ký theo quy định tại Dự Thảo Nghị Định.

4. Mua Bán Điện Trực Tiếp 

Nghị Quyết 253 đưa ra các quy định chính về thỏa thuận mua bán điện trực tiếp:

(i) Xác định giá điện - Giá điện tại hợp đồng mua bán điện theo cơ chế mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện kết nối riêng và tại hợp đồng kỳ hạn điện theo cơ chế mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện quốc gia do bên bán điện và bên mua điện đàm phán, thỏa thuận.

(ii) Đối tượng tham gia - Cơ chế đã mở rộng đối tượng được trực tiếp tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp cho các đơn vị bán lẻ điện tại khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, khu đô thị, khu thương mại tự do.

(iii) Quy mô khách hàng sử dụng điện lớn - Bộ Trưởng BCT quy định cụ thể các quy mô khách hàng sử dụng điện lớn tham gia các trường hợp mua bán điện trực tiếp.

5. Các dự án dầu khí và than quan trọng và cấp bách của quốc gia  

Một ngoại lệ đáng chú ý theo Nghị Quyết 253 là việc miễn trừ các dự án dầu khí và than quan trọng, cấp bách của quốc gia khỏi thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư. Thay vào đó, các căn cứ pháp lý để phân bổ đất đai và tài nguyên, bao gồm cho thuê đất, giao khu vực biển và chuyển đổi quyền sử dụng đất rừng, được quy định như sau:

(i) quyết định phê duyệt dự án đầu tư;

(ii) quyết định phê duyệt danh mục các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành năng lượng; hoặc

(iii) văn bản phê duyệt kết quả đấu thầu, trong trường hợp đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Đối với dự án, công trình dầu khí, than quan trọng, cấp bách của quốc gia đang triển khai công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng được tiếp tục thực hiện song song trong trường hợp có điều chỉnh về quy hoạch, kế hoạch có liên quan. Đối với dự án dầu khí, than quan trọng, cấp bách của quốc gia, DNNN sẽ được ưu tiên phê duyệt đầu tư.

6. Trách nhiệm của các cán bộ, công chức và hiệu lực thi hành 

Theo Luật Ban Hành Văn Bản Quy Phạm Pháp Luật, Nghị Quyết 253 quy định về việc xem xét loại trừ, miễn hoặc giảm trách nhiệm cho người đứng đầu cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức, viên chức tham gia xây dựng, ban hành các cơ chế, chính sách quy định tại Nghị Quyết này và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành.

Nghị Quyết 253 có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2026 và tiếp tục có hiệu lực đến ngày 31 tháng 12 năm 2030, trừ trường hợp được sửa đổi, bãi bỏ hoặc gia hạn bởi cơ quan có thẩm quyền.

Tải bản tin về máy tại đây: Cập Nhật Pháp Lý - Ngành năng lượng Việt Nam theo Nghị Quyết 253: Các diễn biến chính và một số cân nhắc đầu tư

[1] Dự Thảo Nghị Định là phiên bản được công bố lần thứ hai vào ngày 7 tháng 1 năm 2026.

Bài viết này chỉ cung cấp một bản tóm tắt về chủ đề được đề cập, mà không có bất kỳ nghĩa vụ nào do Công Ty Luật Frasers chịu trách nhiệm. 

Bản tóm tắt không nhằm mục đích cũng như không nên dựa vào nó để thay thế cho lời khuyên pháp lý.

© Bản quyền của ấn phẩm này thuộc về Công Ty Luật Frasers.